Πλαίσιο και περιγραφή της δραστηριότητας
Η ανάπτυξη των κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων —επικοινωνία, ενσυναίσθηση, συνεργασία και επίλυση συγκρούσεων— αποτελεί τη βάση για τη διαχείριση των διαφωνιών, οι οποίες, αν μείνουν ανεπίλυτες, μετατρέπονται σε επώδυνες συγκρούσεις. Μέσω της εκμάθησης των κανόνων του διαλόγου και της ρύθμισης των παρορμήσεων, το παιδί θωρακίζεται απέναντι στα αρνητικά συναισθήματα και μαθαίνει να επιδιώκει τη συναίνεση. Κεντρικό εργαλείο σε αυτή τη διαδικασία είναι η «ήπια» διαπραγμάτευση, η οποία επιτρέπει σε φίλους και συμμαθητές να μετατρέπουν τις αντίθετες γνώμες σε δίκαιες, λογικές λύσεις. Έτσι, η ειρηνική διευθέτηση των διαφορών εξασφαλίζει ότι όλες οι πλευρές βγαίνουν κερδισμένες, διασφαλίζοντας την ευτυχία και την υγεία των διαπροσωπικών σχέσεων.
Βήμα 1ο
Το παιχνίδι της διαπραγμάτευσης με το ζάρι κερδίζω – κερδίζεις
Αρχικά, επεξηγείται στα παιδιά το περιεχόμενο των έξι εδρών του ζαριού. Οι έξι λέξεις είναι: συνεργασία, επικοινωνία, συζήτηση, ενσυναίσθηση, ακρόαση, αποδοχή. Η κατανόηση αυτών των λέξεων-κλειδιών είναι απαραίτητη, καθώς αποτελούν τα εργαλεία που θα χρησιμοποιήσουν για να φτάσουν στη Win-Win συμφωνία. Έπειτα, δίνονται οδηγίες στα παιδιά για το παιχνίδι: Το «Ζάρι της Διαπραγμάτευσης» λειτουργεί ως ένα παιχνίδι ρόλων όπου κάθε έδρα καθοδηγεί τους παίκτες προς μια Win-Win συμφωνία. Ξεκινώντας από ένα σενάριο σύγκρουσης, ο παίκτης χρησιμοποιεί την Ακρόαση για να ακούσει τον άλλον χωρίς διακοπή και την Ενσυναίσθηση για να κατανοήσει τα συναισθήματά του μπαίνοντας στη θέση του. Μέσω της Αποδοχής, αναγνωρίζει τη διαφορετικότητα των απόψεων, ενώ με την Επικοινωνία εστιάζει στην καθαρή ανταλλαγή μηνυμάτων, διασφαλίζοντας ότι οι ανάγκες όλων γίνονται κατανοητές χωρίς παρεξηγήσεις. Στη συνέχεια, μέσω της Συζήτησης, οι συμμετέχοντες ανταλλάσσουν προτάσεις μέχρι να βρουν την ιδανική λύση και, τέλος, με τη Συνεργασία, η διαφωνία μετατρέπεται σε ομαδικότητα, καθώς οι παίκτες δουλεύουν μαζί για μια κοινή λύση όπου όλοι βγαίνουν κερδισμένοι.
Βήμα 2ο
Δίνουμε σε κάθε ομάδα ένα σενάριο που περιγράφει μια διαμάχη ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα παιδιά, οι μαθητές διαβάζουν και αναγνωρίζουν ποιο είναι το πρόβλημα. Στη συνέχεια, ρίχνουμε το ζάρι και κάθε ομάδα καλείται να διαχειριστεί τη σύγκρουση ακολουθώντας το βήμα που υποδεικνύει η έδρα του. Τα παιδιά μπαίνουν στους ρόλους τους, εφαρμόζουν στην πράξη τις δεξιότητες που έμαθαν και απολαμβάνουν τη διαδρομή προς τη συμφιλίωση, βλέποντας τη διαφωνία τους να μεταμορφώνεται σε μια κοινή, δίκαιη νίκη για όλους.
- Η Κατερίνα κατηγορεί τη Σοφία πως μαρτύρησε το μυστικό της ότι της αρέσει ο Πέτρος. Τώρα όλοι την πειράζουν στο διάλειμμα εξαιτίας της. Θυμωμένη της ζήτα τον λόγο.
- Ένας μαθητής/τρια δανείζει συνέχεια πράγματα στον συμμαθητή /τρια του, αλλά ο άλλος τα επιστρέφει χαλασμένα ή τα χάνει. Ο μαθητής/τρια εκνευρίζεται και δεν θέλει να του ξαναδανείσει.
- Δύο διαφορετικές παρέες θέλουν να χρησιμοποιήσουν το ίδιο σημείο της αυλής για διαφορετικά παιχνίδια (π.χ. οι μισοί για μπάσκετ και οι άλλοι σκλαβάκια). Η ένταση ανεβαίνει καθώς κανείς δεν υποχωρεί από την περιοχή .
- Ένας μαθητής παραβιάζει τη σειρά προτεραιότητας στο λεωφορείο γιατί θέλει να διαλέξει την καλύτερη θέση οι υπόλοιποι αρχίζουν τις σπρωξιές.
- Δύο αρχηγοί διαλέγουν εναλλάξ παίκτες για τις ομάδες τους. Καθώς η διαδικασία προχωρά, ένας μαθητής/τρια παραμένει τελευταίος/α και τελικά δεν τον επιλέγει καμία ομάδα. Οι αρχηγοί λένε δικαιολογίες όπως «είμαστε ήδη πολλοί», «δεν ξέρεις να παίζεις καλά» ή «οι ομάδες είναι ήδη δίκαιες έτσι. Ο μαθητής/τρια διαμαρτύρεται για την αδικία.
- Ένας μαθητής/τρια πειράζει συνέχεια έναν συμμαθητή/τρια του με διάφορα σχόλια. Ο ίδιος/α νομίζει ότι απλώς «κάνει πλάκα» για να γελάσει όλη η παρέα. Ο συμμαθητής/τρια που δέχεται τα πειράγματα, στην αρχή χαμογελούσε για να μη φανεί «παράξενος/η» στους άλλους. Όμως, επειδή αυτό γίνεται συνέχεια, τώρα έχει αρχίσει να νιώθει πολύ άβολα και να εκνευρίζεται.
Με την ολοκλήρωση της δραστηριότητας, εκπαιδευτικός και παιδιά συζητούν. Βοηθητικά ερωτήματα:
Πώς ένιωσες όταν το ζάρι σου έπεσε στην Ακρόαση και έπρεπε να μείνεις σιωπηλός ενώ ήθελες να απαντήσεις; Πόσο δύσκολο ήταν να μπεις στη θέση του άλλου (Ενσυναίσθηση) ενώ ένιωθες ότι εσύ είχες δίκιο; Υπήρξε κάποια στιγμή που η Αποδοχή («δέχομαι ότι διαφωνούμε») σε βοήθησε να σταματήσεις να θυμώνεις; Ποια από τις 6 λέξεις του ζαριού σου φάνηκε η πιο «μαγική» για να ηρεμήσουν τα πράγματα και γιατί; Τώρα που βρήκατε μια λύση Κερδίζω-Κερδίζεις, πώς νιώθεις για τη σχέση σου με τον συμμαθητή σου; Είναι καλύτερα από το να είχες απλώς «νικήσει» εσύ; Πιστεύετε ότι οι διαφωνίες μπορούν τελικά να μας κάνουν καλύτερους φίλους αν τις χειριστούμε με διαπραγμάτευση; Πώς θα ήταν η τάξη μας αν όλοι είχαμε αυτό το ζάρι στην τσέπη μας κάθε μέρα; Ποια είναι η «Αγαπημένη τους Έδρα» από το ζάρι γιατί σε βοήθησε περισσότερο;
Η συγκεκριμένη δράση εντάσσεται στο Νόημα (Meaning) του μοντέλου PERMA.
